Wat is geestelijke gezondheid
schizofrenie

Psychotische mensen kunnen de wereld als vreemd, overweldigend en angstaanjagend ervaren. U merkt bijzondere dingen op, er is van alles gaande en u bent de enige die ziet en ervaart wat er gebeurt.
Een psychose kan het kenmerk zijn van verschillende psychische ziekten, waaronder depressie, manisch-depressiviteit, persoonlijkheidsproblematiek en schizofrenie.
Bij een psychose kan u last hebben van positieve symptomen. Dit zijn ervaringen die er eerst niet waren, maar erbij gekomen zijn.

U kan deze onderverdelen in

  • Hallucinaties
    • Stemmen horen, geluiden horen ( gehoorshallucinaties )
    • Dingen zien, soms schimmen ( gezichtshallucinaties )
    • Geuren ruiken ( reukhallucinaties )
    • Dingen proeven, vreemde smaken ( smaakhallucinaties )
    • Iets in of op je voelen ( tasthallucinatie )

    Met behulp van onze zintuigen nemen we de wereld waar en geven we een betekenis aan de dingen die we waarnemen.
    Het komt voor dat er een storing ontstaat in het waarnemen. U neemt iets waar, wat er niet echt is. Het komt dan vanuit uzelf, door de storing in de waarneming. Een hallucinatie is het gevolg van foutieve informatieverwerking tussen de zintuigen en de hersenen.

  • Wanen :
    zijn verkeerde conclusies getrokken uit ware gebeurtenissen. Bijvoorbeeld ; er rijden rode auto’s op straat en u denkt dat alle rode auto’s u in de gaten houden.
    De overtuigingen worden niet door anderen in uw omgeving gedeeld. Ze kunnen niet uit uw  hoofd gepraat worden; u beschouwt ze als werkelijk, ook al blijkt het tegendeel.
     
  • Verwardheid of in de war zijn
    U ervaart een verwardheid in uw denken, uw doen en/of uw gevoelens
    • Verwardheid in denken
      u hebt moeite om logisch na te denken, in een gesprek springt u van de hak op de tak. Aan zinnen beginnen en ze niet afmaken of niet meer weten waar u over aan het praten was. U denkt eigenlijk van alles door elkaar heen.
    • Verwardheid in doen
      U bent met veel dingen tegelijk bezig, maar u maakt niets af. Soms weet u niet meer waar u mee bezig was. Bijvoorbeeld: met uw kleren aan onder de douche staan, terwijl u van plan was om naar school of werk te gaan.
    • Verwardheid in gevoelens
      u hebt uw gevoelens niet meer onder controle. U begint, op voor anderen onverwachte momenten, zomaar te lachen, te huilen of u wordt boos zonder reden

Bij schizofrenie kan het voorkomen dat u naast positieve symptomen, ook negatieve symptomen hebt. Bij negatieve symptomen ontbreekt er iets. Gedrag dat u zou verwachten, is er niet. Met negatief wordt niet bedoeld ‘slecht’!

Een paar voorbeelden:

  • Weinig initiatief
    u hebt minder interesse in de dingen die in uw leven gebeuren, u komt tot niets. Vaak is dit letterlijk het geval; u vindt het moeilijk om in beweging te komen, u staart naar het oneindige
  • Geen zin in sociale contacten
    u verliest uw interesse in vrienden en wil alleen zijn
  • Geen energie hebben
    heel erg moe zijn en heel veel willen slapen
  • Minder concentratie
    u vindt het moeilijk om een boek te lezen, een televisieprogramma tot het einde te bekijken. Het onthouden of leren van nieuwe dingen is moeilijker geworden
  • Vervlakking van gevoelens
    u hebt minder heftige gevoelens. U kan minder blij en/of verdrietig zijn. Het is alsof uw  eigen gevoel buiten uw bereik ligt, u kan er niet bijkomen.

Zoals bij veel gezondheidsproblemen wordt u psychotisch door een combinatie van factoren. De wetenschap begrijpt nog niet alle details van het ontstaan van psychoses. Wel is het duidelijk dat erfelijke factoren en persoonlijke omstandigheden samen een psychose veroorzaken
Een psychose ontstaat meestal traag voordat het echt duidelijk zichtbaar is voor uzelf, uw familie en  vrienden. U kan bijvoorbeeld opmerken dat er iets gaande is, iets waar u niet helemaal uw vinger op kan leggen. Het gevoel dat er iets ergs gaat gebeuren.
De eerste keer wordt u door een psychose verrast. U niet alleen trouwens, maar ook uw ouders, broers, zussen en vrienden.
Gedachten en gevoelens die u ervaart zouden voortekenen van een psychose kunnen zijn. Bijvoorbeeld het gevoel dat onbekende mensen negatief over u praten of het gevoel dat u bekeken wordt.
Voortekenen zijn signalen die aan een psychose voorafgaan. Net als bij een griep, dan voelt u uzelf vaak eerst een paar dagen erg moe voordat u echt griep krijgt. Achteraf zegt u dan: “oh, die vermoeidheid kwam door die griep.”
Deze voortekenen komen bij diverse psychische problemen voor. Dus als u deze voortekenen hebt wil dit niet zeggen dat u een psychose krijgt.

Voortekenen:
Voordat de psychose (duidelijk) aanwezig is, zijn er vaak al bepaalde klachten. Dit zijn vaak aspecifieke klachten zoals:

  • Verminderde concentratie
  • Moeite hebben met denken
  • Zich willen afzonderen
  • Overgevoelig zijn
  • Minder interesse in alles

Nogmaals het hebben van deze aspecifieke klachten leidt niet altijd tot een psychose.
Voordat een psychose zich manifesteert, kan er sprake zijn van:

  • Lichte achterdocht
  • Af en toe een stem horen
  • Af en toe iets zien wat er niet is

U kan aan deze ervaringen twijfelen. Deze periode gaat vaak gepaard met een angst om “gek” te worden. In de literatuur wordt dit de “at risk” fase genoemd.
Als je merkt dat u last hebt van deze klachten en u maakt u zorgen, zoek dan hulp bij uw  huisarts.


Wat kan ik doen als familielid?

Waarschijnlijk maakt u zich zelf al lange tijd zorgen om uw familielid voordat u hulp gaat zoeken. Meestal bent u het, die als eerste signaleert dat het niet goed gaat met uw familielid. Het is belangrijk om contact op te nemen met uw huisarts. Hij/zij is de toegangspoort tot de rest van de gezondheidszorg. Als uw huisarts constateert dat specialistische hulp nodig is, dan volgt een verwijzing naar de juiste organisatie. De huisarts regelt deze aanmelding voor uw familielid.
Een psychose heeft tot gevolg dat uw familielid anders in de werkelijkheid staat dat uzelf gewend bent. Het horen van stemmen kunnen hem/haar afleiden als hij/zij met u in gesprek is.
Het hebben van wanen kunnen zijn doen en laten bepalen. Zo kunnen mensen die een waan hebben, denken dat zij achtervolgd worden. Zij kunnen zich angstig en bedreigd voelen. Hierdoor kunnen zij prikkelbaar en agressief reageren.
Het is ook mogelijk dat bij  uw familielid het denken niet vlot verloopt. Hij/zij neemt de dingen minder goed in zich op en kan de lijn van het gesprek soms niet volgen. Hij/zij vergeet erg veel, waardoor u de indruk kunt krijgen dat hij/zij minder geïnteresseerd is in wat u hem/haar verteld.
Hoe gaat u daarmee om?

  • Benader iemand zoals u zelf zou willen benaderd worden. Dit is het beste uitgangspunt voor contact met andere mensen; of iemand nu patiënt, hulpverlener of groenteboer is. Goed luisteren, respect voor de ander hebben en geen verwijten maken zijn daarbij belangrijk.
  • Vraag naar wat de persoon denkt, ziet, hoort en voelt. Praat zijn/haar ideeën niet weg, neem hem/haar serieus, maar ga niet in de wanen of hallucinaties mee. Oordeel niet over zijn/haar ideeën, maar geef rustig aan dat u het anders ziet. Ook zonder dat u  in zijn/haar wereld kruipt, kan u vertrouwen winnen door te luisteren.
  • Bevestig hem/haar in ideeën die kloppen met de werkelijkheid
  • Reageer zo rustig mogelijk op iemand die een psychose heeft. Boosheid en irritatie werken vaak averechts
  • Geef de persoon de ruimte. Zit hem/haar niet op de huid, dat kan extra stress geven bij iemand met een psychose. Ga niet in op een verzoek om hem/haar voortaan met rust te laten; isolement helpt niet!
  • Mensen met een psychose hebben moeite om de gevoelens van anderen te interpreteren. Ze kunnen overal wat achter zoeken. Wees daarom eerlijk en duidelijk over uw gevoelens.
  • Help mee om na een psychose het leven weer op te pakken. Een regelmatige dagstructuur en een rustige omgeving zijn belangrijk.