Wat is geestelijke gezondheid
borderline

Een leven waarin alles van een leien dakje gaat is zeldzaam. Iedereen krijgt te maken met tegenslagen of situaties die men liever ander had.
Bij sommige mensen zijn veranderingen, mislukkingen of heftige conflicten eerder regel dan uitzondering. Ze beginnen impulsief en vol enthousiasme aan een nieuwe opleiding of vertellen dolgelukkig over hun nieuwe grote liefde. Vaak is de situatie een paar maanden later helemaal veranderd; ze zijn gestopt met de opleiding omdat die niets opleverde, de vriend leek bij nader inzien een waardeloze kerel….

Mensen die dit vaak overkomt en steeds opnieuw vastlopen in hun chaotische leven, hebben mogelijk een borderline persoonlijkheidsstoornis, meestal kortweg borderline genoemd.



Verschijnselen van borderline

Borderline kenmerkt zich door instabiliteit en veel én abrupte veranderingen in gevoelens, stemmingen, relaties, zelfbeeld en gedrag.
Mensen die last hebben van meerdere van de onderstaande verschijnselen, kunnen een borderline stoornis hebben. Indien u zich hierin herkent, praat er over met uw huisarts.

  • Impulsiviteit;
    Iemand met borderline kan zich halsoverkop in een nieuwe relatie storten of na het lezen van een interessante vacature plotseling van baan veranderen, zonder goed na te denken over de gevolgen van een dergelijk beslissing.
    Geen maat kunnen houden hoort bij die impulsiviteit. Dat kan tot uiting komen in smijten met geld, zich te buiten gaan aan alcohol of drugs, eetstoornissen en snel wisselende seksuele contacten
    Ook woede-uitbarstingen kunnen erbij horen
  • Stemmingswisselingen
    er zijn snelle stemmingsveranderingen. De stemming kan gemakkelijk omslaan van somberheid en angst in gespannen opwinding of andersom.
    Iemand met borderline lijkt “overgevoelig” te reageren op gebeurtenissen en uitspraken. Een ogenschijnlijk onschuldige opmerking kan tot een woede-uitbarsting leiden, korte tijd later gevolgd door een vrolijke bui, alsof er niets gebeurd is
  • Zwart-wit denken
    bij borderline wordt de wereld opgedeeld in uitersten; zwart-wit, goed-slecht, mooi-lelijk, alles-niets. Er bestaan geen grijstinten. Iemand is of fantastisch leuk of onuitstaanbaar.
    De mening over één en dezelfde persoon kan in korte tijd helemaal omslaan
  • Extreme angst om verlaten te worden
    Mensen met een borderline stoornis hebben een grote behoefte aan intieme relaties, maar zijn daar tegelijkertijd bang voor. Ze zijn extreem bang om in de steek gelaten te worden. Ze stellen mensen daarom voortdurend op de proef. Ze testen of en wanneer iemand hen in de steek laat.
    Op zich neutrale uitspraken of acties leggen mensen met een borderline stoornis al snel uit als een persoonlijke afwijzing.
    Mensen met borderline leggen vaak makkelijk contacten maar hun verwachtingen zijn zo hoog dat niemand er kan aan beantwoorden.
    Alleen-zijn vinden ze vaak heel moeilijk en kan hen in grote paniek brengen; ze eisen daarom iemands aandacht en liefde volledig op. Hun relaties zijn vaak heftig, maar kort.
  • Opzettelijke zelfverwonding ( automutilatie )
    veel mensen met borderline krassen met scherpe voorwerpen of branden zich met een sigaret.
    ook gedachten over of pogingen tot zelfdoding komen veel voor
  • Identiteitsproblemen
    mensen met borderline hebben meestal weinig zelfvertrouwen en een negatief zelfbeeld en zijn buitengewoon gevoelig voor opmerkingen die ze als kritiek ervaren. Ze twijfelen constant over wat ze zullen aanpakken en wat ze met hun leven willen
  • Dissociatieve verschijnselen
    mensen met borderline kunnen momenten van vervreemding hebben, het gevoel “er niet echt te zijn” of een sterk en beangstigend gevoel van innerlijke leegte. Soms weten ze even echt niet wat ze gedaan hebben of hoe ze ergens zijn gekomen
  • Psychotische verschijnselen
    soms krijgen mensen met borderline last van psychotische verschijnselen zoals in de war of achterdochtig zijn en stemmen horen; deze verschijnselen kunnen enkele uren of dagen duren.

Mensen met borderline kunnen heel succesvol, aantrekkelijk en sociaal overkomen, door de spontaniteit en het gemak waarmee ze contacten leggen. Onderliggende angsten blijven zo verborgen.
De stoornis gaat vaak gepaard met andere psychische problemen, zoals depressie, angststoornissen, eetstoornissen, posttraumatische stress, drugs- of alcoholverslaving, waardoor de diagnose borderline niet snel wordt gesteld.
De ziekte komt meestal geleidelijk tot uiting tussen de 17 en 25 jaar. In die periode gaan mensen een zelfstandig leven opbouwen, met allerlei nieuwe contacten. Mensen met borderline hebben grote moeite met het opbouwen van stabiele relaties. Maar heftige emoties en snelle veranderingen horen ook bij die leeftijdsfase. Dat maakt dat de borderline stoornis niet gemakkelijk te herkennen is. Daarbij komt dat de ene persoon met borderline erg expressief en impulsief is, de ander juist extreem introvert en depressief.

Borderline raakt veel mensen. Het is niet iets om u voor te schamen of om te verbergen.
De extreme en snelle wisselingen in het leven van iemand met borderline zijn voor mensen in hun omgeving vaak moeilijk te begrijpen. Ze weten niet welke stemming ze kunnen verwachten, voelen zich soms gemanipuleerd, onzeker of gefrustreerd en kunnen het slachtoffer worden van onterechte beschuldigingen. Dan gaan ze er soms toe over het contact te verbreken, waardoor de persoon met borderline in een isolement terecht kan komen.



Tips voor mensen met borderline

  • Praat met iemand over uw klachten én zoek hulp
  • Zorg voor structuur in de dagindeling en plan activiteiten, verplichtingen, maar ook rustmomenten
    Geef niet te snel toe aan de neiging de structuur weer los te laten
  • Leer uw gevoelens en stemmingen herkennen en houd ze bijvoorbeeld bij in een dagboek. Ga na welke omstandigheden of gebeurtenissen u boos, somber of verdrietig hebben gemaakt en welke ( negatieve) gedachten u op dat moment had; zo krijgt u meer greep op uw emoties en stemmingen
  • Bedenk dat u sterk de neiging hebt om in uitersten te denken en heftig te reageren. Sta regelmatig stil bij uw gedachten en probeer nuances aan te brengen.
  • Als u een impuls of sterke emotie voelt opkomen, probeer dan eens een “pauze” in te lassen of ga iets heel anders doen, bijvoorbeeld lopen, fietsen of wandelen

Tips voor de omgeving van mensen met borderline

  • Maak duidelijke afspraken over het contact met de persoon met borderline. Geef daarbij duidelijk uw grenzen aan, vooral wat betreft woede-uitbarstingen, zelfbeschadiging en dreiging met zelfdoding.
  • Geef duidelijk aan waarvoor en wanneer de persoon wel en niet bij u terecht kan
  • Pas op dat u niet in de rol van hulpverlener kruipt
  • Geef geen adviezen of tips. Begrip, sympathie en steun zijn het belangrijkst
  • Neem voldoende tijd voor uzelf, uw hobby’s en vrienden. Dan hebt u een grotere kans dat de relatie met de persoon in kwestie goed blijft
  • Houdt u aan de gemaakte afspraken en aan uw grenzen. Dat maakt u betrouwbaar
  • Maak samen met de persoon in kwestie en de behandelaar een noodplan voor crisissituaties en leg daarin vast wanneer er sprake is van een crisis en hoe dan te handelen
  • Zoek zelf steun als het u te veel wordt

Als u zich zorgen maakt over uzelf of iemand in uw omgeving en een aantal van de beschreven verschijnselen herkent, doet u er goed aan hierover met uw huisarts te praten. De huisarts zal u eventueel doorverwijzen voor geschikte hulp.